Prijszetting, een grote lacune in creatieve opleidingen

Deze week organiseerde Generation Creatives een chatsessie over prijszetting met Bert Pieters. De centrale vraag - "Hoeveel moet je als creative voor je werk vragen?" - deed me al snel terugdenken aan mijn eerste stappen in het werkveld.. Toen ik anderhalf jaar geleden zelf wou beginnen als freelance grafisch ontwerper en illustrator had ik echt geen idee hoeveel mijn werk precies waard was. Zoals elke student had ik al wat kleine opdrachtjes gedaan, in het zwart of via een KVR, gaande van een poster voor een klein evenement voor €50 naar een logo voor een kmo voor €150.

Belachelijk lage prijzen natuurlijk, maar voor een studentenbudget is €150 een vette vis, en ik wist ook niet veel beter. Meestal was ik al zo tevreden dat iemand geïnteresseerd was in mijn werk dat ik akkoord ging met eender welke prijs die werd voorgesteld. En als ik rond me keek, naar mijn vrienden en medestudenten, dan zag ik dat ook zij voor vergelijkbare prijzen opdrachtjes aan het doen waren.

Op de School of Arts in Gent, waar ik vier jaar lang grafisch ontwerp studeerde, werd er trouwens nooit bij prijszetting stilgestaan. Meer zelfs, er werd nauwelijks gesproken over de economische kant van het creatieve bestaan. Sommige docenten deden naast hun beperkte lesuren erg hun best om ons op weg te helpen, maar de meeste waren vooral heel erg vaag als het over hun prijzen ging, alsof het een goed bewaard geheim betrof. De attitude die heerste was er vooral een van "Sssht, daar moet je pas later mee inzitten". Als je er meer over wou te weten komen moest je er vooral zelf naar op zoek gaan, buiten de muren van de Bijloke.

Wat ze op de SoA wél deden was ons aanmoedigen om deel te nemen aan allerlei designwedstrijden. Bert Pieters had het er recent nog uitgebreid over, en over welk beeld die scheppen naar de buitenwereld toe. Maar ook bij studenten en toekomstige designers scheppen die heel erg foute verwachtingen. Ons werd verteld dat die wedstrijden een mooie kans waren om ervaring op te doen en om ons portfolio wat te spekken, en eerlijk is eerlijk, dat zijn ze vast ook. Maar tegelijk kregen we het idee ingeprent dat de prijzen die gepaard gaan met die wedstrijden ook erg de moeite waren. Een logo voor het Middelkerks Sportgala (of all things): €250; Een cd-hoes voor een opkomend bandje dat een Red Bull-wedstrijd had gewonnen: vooral veel gratis Red Bull. Als je al won natuurlijk, wat 9 kansen op 10 — en ik ben nog genereus — niet het geval was.

Anyway, mijn punt is dat er tijdens mijn opleiding nooit deftig is uitgelegd wat mijn werk precies waard is. Toen ik afgestudeerd was en eens berekende hoeveel inkomsten ik zou moeten halen om mijn kosten te dekken en nog wat voor mezelf over te houden begon ik bijna te zwijmelen. Het bedrag lag veel hoger dan ik dacht, en met de prijzen die ik tot dan toe vroeg zou ik er nooit ofte nimmer geraakt zijn. Dat was toen erg confronterend, en het feit dat er in mijn vier jaar aan de academie nooit een woord over werd gerept maakte me zelfs wat kwaad. En het gaat niet alleen om een correcte prijs op een bepaalde job kunnen plakken, want als beginnende grafisch ontwerper word je met veel meer problemen geconfronteerd. Hoe zit het bijvoorbeeld met de auteursrechten als je een logo maakt voor een klant? Hoe kan je je intellectueel eigendom beschermen tegen plagiaat? Moet je een hogere fee vragen als je aan een campagne werkt die een groter publiek zal bereiken? Allemaal vragen waar ik met vallen en opstaan wel een antwoord op heb gevonden, maar waarvan ik achteraf had gewild dat ze tijdens mijn opleiding aan bod waren gekomen. Nogal vreemd dat ik op de Bijloke vier jaar lang mijn creativiteit kon ontwikkelen, maar dat er nooit werd gepraat over hoe ik na mijn studies van die creativiteit kon beginnen leven.

Een korte rondvraag bij vrienden die recent aan Devine Kortrijk en Sint Lucas Gent zijn afgestudeerd leert mij dat ook daar weinig tot geen tijd wordt besteed aan prijsbepaling. Het beperkt zich dus niet enkel tot de School of Arts in Gent, maar lijkt eerder een algemeen gebrek binnen de Vlaamse creatieve opleidingen. En dat is een groot probleem, want rondom mij zie ik nieuwe, goede designers afstuderen die denken dat ze het gemaakt hebben als ze €25 per uur verdienen aan hun harde werk. Hoog tijd dus om daar binnen de creatieve opleidingen iets aan te veranderen. Een nieuw vak bijvoorbeeld, over ondernemen, waar jonge creatives niet alleen kunnen leren hoe ze een correcte prijs voor hun werk moeten bepalen, maar ook hoe ze zichzelf kunnen presenteren naar de buitenwereld toe, en moeten onderhandelen met klanten.

Of misschien is er wel een bredere rol weggelegd voor Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit die nu al heldenwerk verricht met hun vele workshops. Een masterclass prijsbepaling binnen de creatieve opleidingen zou al van goudwaarde kunnen zijn, daar ben ik zeker van.

Het zijn slechts twee korte ideetjes, maar voor mij staat vast dat er iets moet veranderen. Immers, een instelling die als doel heeft jonge creatieven op te leiden is het aan zichzelf verplicht zijn studenten ook een basis ondernemen mee te geven. Je weg kunnen vinden tussen alle verschillende prijszettingen, licentiesystemen, en auteursrechtenconstructies, of gewoon al weten wat een degelijke dagprijs is voor creatief werk, is minstens even belangrijk als weten dat Gutenberg ruim 500 jaar geleden de moderne boekdrukkunst heeft uitgevonden.

Thomas

Hi there!

Welcome to my new website! 

After a couple of years of hosting my work on Tumblr I decided it was time to make myself something new. The most important change is that this allows me to present my work a lot better to you. Looks awesome, doesn't it? 

I also like the fact that this new website has a separate blog — you're reading it now — so now I can write up some thoughts on whatever I like without it interfering with the presentation of my work. This is something I'm very excited about, and plan on doing regularly, so check back soon for more.

Follow me on Twitter if you want to stay updated about new work and new blog posts, or drop me an email if you want to get in touch.

Talk soon!
Thomas